پیش از آنکه به تبیین دیدگاه امام خمینی (ره) درخصوص دموکراسی بپردازیم، مناسب است به طور مختصر درباره مفهوم و ماهیت دموکراسی مطالبی بیان شود.

عهدنامه مذکور متعاقب مذاکراتی که بین ایران و عراق در جریان کنفرانس سران عضو اوپک در مارس ۱۹۷۵ در شهر الجزیره صورت گرفت؛ منعقد گردید. هدف این مقاله بررسی و تجزیه و تحلیل عهدنامه ۱۹۷۵ و اعتبار آن برای همه زمان ها با توجه به مقررات حقوق بین الملل است. لیکن نخست، شرح مختصری از سوابق تاریخی اختلافات مرزی ایران و عراق به منظور روشن شدن زمینه های بحث، ضروری به نظر می رسد.

مخالفت شدید و سرتاسری مردم ایران با قرارداد ۱۹۱۹ از یک سو و پیاده شدن واحدهای دریایی ارتش سرخ در انزلی و تسخیر شمال ایران در ۱۸می ۱۹۲۰، ۲۸ اردیبهشت ۱۲۹۹ ادامه زمامداری وثوق الدوله را ناممکن کرد و وی به ناچار در سوم تیر ۱۲۹۹، از مقام خود کناره گرفت و به خارج از کشور رفت.

با نخستین جرقه های بیداری اسلامی در منطقه و شمال آفریقا و غافلگیری دیکتاتورهای دست نشانده عرب، تحلیلگران زبده، از همان ابتدا و پیش از این که خود را سرگرم اخبار ریز و درشت حوادث کنند، پیش بینی ورود پررنگ، پیچیده و ریاکارانه صاحبان واقعی این دیکتاتورها را کرده و برخی اقدامات آنها را نیز گوشزد کردند.

ابتدایی ترین پیش بینی ها این بود؛ غرب که از بیداری ملت ها کاملا غافلگیر شده است ، برای نجات دست پرورده های خود بیکار ننشسته و با اتخاذ مواضع کلی و عامه پسند به نظاره خواهد نشست تا پس از ظهور نخستین بارقه های پیروزی به نفع یکی از طرف های درگیر (مردم یا حاکمان دست نشانده خود) وارد میدان شود. سپس توطئه های بعدی را با توجه به شرایط، یکی پس از دیگری با آزمون و خطا محک خواهد زد.

در تاریخ معاصر ایران و از آغاز ورود جریان روشنفکری به عنوان یک پدیده نامأنوس و جدید تا امروز، می توان چهار موج روشن فکری را برشمرد. موج اول که در دوران مشروطه شکل گرفت. موج دوم که پس از مشروطه و در دوران پهلوی اول پدید آمد. موج سوم که مربوط به دوره پهلوی دوم است و موج چهارم که به سال های پس از پیروزی انقلاب اسلامی برمی گردد و تا امروز هم ادامه دارد.